{"id":221,"date":"2016-08-05T16:57:45","date_gmt":"2016-08-05T14:57:45","guid":{"rendered":"http:\/\/panic1.synology.me\/wordpress\/?page_id=221"},"modified":"2026-01-12T15:09:56","modified_gmt":"2026-01-12T14:09:56","slug":"plaats-van-tuintherapie-binnen-natuur-en-welzijn","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/?page_id=221","title":{"rendered":"Ontwerpprincipes"},"content":{"rendered":"<p>Het ontwerpen van een therapeutische tuin vraagt meer dan biodiversiteit, esthetiek of vergroening. Het is een zorgvuldig en verantwoordelijk proces waarbij de <strong>zorgcontext, de gebruiker en het gebruik<\/strong> centraal staan binnen een duurzaam en ecologisch kader.<\/p>\n<p>Onderzoek en praktijk tonen aan dat mensen met een zorgnood hun omgeving vaak anders waarnemen dan gezonde personen. Wat voor de ene rustgevend is, kan voor de andere net bedreigend of verwarrend aanvoelen. Daarom vertrekt een therapeutische tuin altijd vanuit de leefwereld van de gebruiker, niet vanuit een vooropgesteld ontwerpidee<\/p>\n<h6>Wat is gezondheidsondersteunende natuur?<\/h6>\n<figure id=\"attachment_4682\" aria-describedby=\"caption-attachment-4682\" style=\"width: 1883px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-4682 size-full\" src=\"https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg.png\" alt=\"\" width=\"1883\" height=\"816\" srcset=\"https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg.png 1883w, https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg-300x130.png 300w, https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg-1024x444.png 1024w, https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg-768x333.png 768w, https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg-1536x666.png 1536w, https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg-1000x433.png 1000w, https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg-230x100.png 230w, https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg-350x152.png 350w, https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Agnes-van-den-berg-480x208.png 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 1883px) 100vw, 1883px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4682\" class=\"wp-caption-text\">Bron: Agnes van den Berg<\/figcaption><\/figure>\n<h5>Ontwerpprincipes<\/h5>\n<ol>\n<li><strong> Vertrek vanuit de doelgroep<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>De eerste en belangrijkste ontwerpvraag is: <strong>voor wie is deze tuin bedoeld? <\/strong><\/p>\n<p>Elke doelgroep \u2013 ouderen met dementie, mensen met psychische kwetsbaarheid, personen in revalidatie, gedetineerden \u2026 \u2013 heeft eigen noden, mogelijkheden en grenzen. Naarmate mensen kwetsbaarder zijn, groeit de behoefte aan <strong>overzicht, geborgenheid, herkenbaarheid en verzorgde natuur<\/strong>. Een therapeutische tuin sluit daarom aan bij de leefwereld, het tempo en de draagkracht van haar gebruikers.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> Veiligheid, overzicht en geborgenheid<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Een therapeutische tuin moet een <strong>veilige plek<\/strong> zijn, zowel fysiek als psychisch. Dat betekent:<\/p>\n<ul>\n<li>duidelijke structuur en leesbaarheid<\/li>\n<li>overzicht zonder controleverlies<\/li>\n<li>begrenzing zonder opsluiting<\/li>\n<li>veiligheidsvoorschriften afgestemd op de doelgroep<\/li>\n<\/ul>\n<p>Theorie\u00ebn zoals <em>Prospect-Refuge<\/em> en <em>Supportive Design<\/em> tonen aan dat mensen zich het best voelen in omgevingen waar ze <strong>kunnen zien zonder gezien te worden<\/strong>, waar keuzevrijheid bestaat tussen contact en afzondering, en waar men zich beschermd weet.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Zintuiglijke kwaliteit en stressreductie<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Therapeutische tuinen ondersteunen herstel door <strong>zintuiglijke prikkels<\/strong> die rustgevend en niet-overweldigend zijn: licht, groen, water, textuur, seizoensverandering. Volgens onder meer de <em>Stress Recovery Theory<\/em> en <em>Attention Restoration Theory<\/em> zorgen natuurlijke omgevingen voor stressverlaging en mentaal herstel, vooral wanneer ze zacht fascineren en geen voortdurende inspanning vragen.<\/p>\n<p>\ud83d\udc49 <a href=\"https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Theorieen-groen-en-gezondheid.pdf\"><em>Theorie\u00ebn Groen en gezondheid<\/em><\/a><\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Doing en being in balans<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Een therapeutische tuin ondersteunt:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>being<\/strong>: rusten, observeren, tot zichzelf komen<\/li>\n<li><strong>doing<\/strong>: wandelen, tuinieren, eenvoudige handelingen<\/li>\n<\/ul>\n<p>Daarnaast kan de tuin ook belonging ondersteunen, vertrekkend vanuit de mogelijkheden van de doelgroep (be able to).<\/p>\n<p>Niet elke gebruiker wil of kan actief deelnemen. Daarom biedt een goede therapeutische tuin ruimte voor <strong>meervoudig gebruik<\/strong>, zonder verplichting. De tuin nodigt uit, maar dwingt niet. Dit samenspel versterkt het therapeutisch potentieel van de ruimte.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> Participatief en evidence-based ontwerpen<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Het ontwerp van een therapeutische tuin is altijd <strong>maatwerk<\/strong> en gebeurt bij voorkeur via een <strong>participatief proces<\/strong>. Gebruikers, zorgverleners, groendienst en ontwerpers worden actief betrokken, zodat de tuin gedragen wordt door de hele organisatie. Tegelijk steunt het ontwerp op <strong>wetenschappelijke inzichten<\/strong> uit omgevingspsychologie, gezondheidszorg en landschapsarchitectuur (<em>evidence-based design<\/em>)<\/p>\n<p>Een uitgekiend modulair stappenplan laat toe dat ook de zorgsector optimaal kan participeren aan het ontwerp. Een goed ontworpen therapeutische tuin groeit mee met haar gebruikers en blijft relevant op lange termijn.<\/p>\n<p>\ud83d\udc49 <a href=\"https:\/\/terra-therapeutica.be\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Stappenplan-ontwerp-therapeutische-tuin-1.pdf\">St<em>appenplan ontwerp therapeutische tuin<\/em><\/a><\/p>\n<h6>Samengevat<\/h6>\n<p>Een therapeutische tuin:<\/p>\n<ul>\n<li>vertrekt vanuit de <strong>zorgnood en de gebruiker<\/strong><\/li>\n<li>biedt <strong>veiligheid, overzicht en geborgenheid<\/strong><\/li>\n<li>ondersteunt <strong>zintuiglijk herstel en stressreductie<\/strong><\/li>\n<li>laat ruimte voor <strong>being, doing en belonging <\/strong>en houdt rekening me<strong>t \u2018be able to\u2019<\/strong><\/li>\n<li>is het resultaat van <strong>participatief en evidence-based ontwerp<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Het ontwerpen van een therapeutische tuin vraagt meer dan biodiversiteit, esthetiek of vergroening. Het is een zorgvuldig en verantwoordelijk proces waarbij de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2847,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-221","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221"}],"version-history":[{"count":46,"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/221\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4685,"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/221\/revisions\/4685"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/terra-therapeutica.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}